GOBDÖ 2–TV (Gilliam Otistik Bozukluk Derecelendirme Ölçeği)
GOBDÖ 2–TV (Gilliam Otistik Bozukluk Derecelendirme Ölçeği)
Otistik bozukluk (otizm), erken tanı ve müdahale ile ilerleme kaydedilebilen özel gereksinimli bir grup olarak değerlendirilir. Diğer özel gereksinimli gruplar gibi, otizm de değerlendirme sürecinin hayati öneme sahip olduğu bilinmektedir. Tarama, tanılama, eğitim programları oluşturma veya ilerlemeyi değerlendirme amaçlarıyla yapılan değerlendirmeler, bireyin ve ailesinin yaşam kalitesini doğrudan etkiler. Özellikle tarama ve tanılama amaçlı değerlendirme, diğer değerlendirme süreçlerine kıyasla daha kritik kararlar içerir. Bu nedenle, doğru ve güvenilir kararlar almak için geçerli değerlendirme araçlarının kullanımı büyük önem taşır. Tarama süreci hızlı bir değerlendirme gerektirirken, tanılama süreci dikkatli bir şekilde yürütülmelidir çünkü tanılama sonucu bireyin durumunu belirleyebilir. Dolayısıyla, tanılama sürecinde “çoklu” kavramı üzerinde durulmalıdır, ki bu,
- Çoklu kaynaktan veri toplamayı,
- Çeşitli değerlendirme araçlarını kullanmayı,
- Farklı ortamlarda ve
- Farklı zamanlarda değerlendirme yapmayı içerir.
Bu yaklaşım, bireyin durumunu daha doğru bir şekilde değerlendirmeye ve dolayısıyla daha sağlıklı bir tanılama sürecine yardımcı olur. GOBDÖ 2- TV, otistik bozukluk alanında ülkemizdeki eksikliği gidermek için önemli bir araçtır.
GOBDÖ 2-TV'nin Genel Tanıtımı
Gilliam Otistik Bozukluk Değerlendirme Ölçeği 2, otistik bozukluğu karakterize eden davranışlar sergileyen 3-23 yaş aralığındaki bireylerin değerlendirilmesini amaçlar. GOBDÖ 2’nin psikometrik özellikleri güçlüdür ve Türkçe versiyonu da sağlam psikometrik özelliklere sahiptir.
GOBDÖ 2-TV aşağıdaki amaçlar için güvenle kullanılabilir:
- Otistik bozukluk gösteren bireyleri tarama ve tanılama. Tarama, bireyi hızlı bir şekilde değerlendirerek daha detaylı bir tanılama sürecine yönlendirmeyi amaçlar. Tanılama ise bireyin belirli bir bozukluğa sahip olup olmadığını belirlemeyi hedefler. GOBDÖ 2-TV, her iki amaç için de geçerli ve güvenilir bir araçtır. Ancak, tanılama sürecinin bireyin ve ailesinin yaşamındaki önemi göz önüne alındığında, tanılama sürecinin çeşitli araçlar, kaynaklar, ortamlar ve zamanlarda değerlendirme yapması gerektiği unutulmamalıdır. GOBDÖ 2-TV, bu süreçte kullanılabilecek araçlardan biridir.
- Ağır düzeydeki davranış problemlerini değerlendirme. Tanıdan bağımsız olarak, ağır düzeydeki problem davranışların değerlendirilmesinde ve hedef davranışların belirlenmesinde GOBDÖ 2-TV kullanılabilir.
- Davranışsal ilerlemeyi belirleme/değerlendirme. Bireyin davranışsal problemlerinin seviyesinin, müdahale/eğitim öncesi durumunun, müdahale/eğitim süresinceki değişiminin ve müdahale/eğitim sonrası ilerlemenin değerlendirilmesi için GOBDÖ 2-TV kullanılabilir.
- Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı (BEP) için hedef belirleme. GOBDÖ-2-TV’nin üç alt ölçeği ve toplam 42 maddeye dayanarak, birey için BEP hedefleri belirlenebilir. Eğitimciler ve diğer uzmanlar, Stereotipik Davranışlar, İletişim ve Sosyal Etkileşim alanlarında bireyin davranışlarını değerlendirerek uygun hedefler belirleyebilirler.
- Bilimsel araştırmalar için veri toplama. Bilimsel araştırmalarda, geçerli ve güvenilir ölçme araçlarının kullanılması gerekmektedir. GOBDÖ 2-TV, otistik bozukluğun varlığını ve derecesini belirlemekte yararlı bilgiler sunar, bu da araştırmacıların katılımcıların otistik bozukluk gösterip göstermediğini ve gösteriyorsa otistik bozukluğun derecesini belirlemelerine yardımcı olur.
GOBDÖ 2-TV'nin Özellikleri
- GOBDÖ 2-TV, spesifik, gözlemlenebilir ve ölçülebilir davranışları içeren 42 maddeden oluşur.
- GOBDÖ 2-TV’de, ebeveynlerin, çocuklarının ilk 3 yılını değerlendirmesine ilişkin bir ebeveyn görüşme formu bulunmaktadır.
- GOBDÖ 2-TV’deki maddeler, DSM-IV-TR (2000) ve Amerikan Otizm Derneği’nin (2003) güncel tanımlarına dayanarak geliştirilmiştir.
- GOBDÖ 2-TV, 3-23 yaş aralığındaki 1191 otistik bozukluk gösteren birey üzerinde standartlaştırılmıştır.
- GOBDÖ 2-TV, bireyi iyi tanıyan kişiler (ebeveynler, birincil bakıcılar veya öğretmenler) tarafından doldurulabilir.
- GOBDÖ 2-TV’nin geçerlilik ve güvenilirlik bulguları, ölçeğin amaçlarını destekleyecek niteliktedir.
- GOBDÖ 2-TV’deki maddeler (davranışlar), nesnel bir şekilde sıklık temelli olarak değerlendirilir.
- GOBDÖ 2-TV’de standart puanlar ve yüzdelikler elde edilir.