Türkçe Erken Dil Gelişim Testi

TEDİL, Türkçe’ye uyarlanmış olan Test of Early Language Development (TELD-­‐3) adlı dil gelişim testidir. Bu test, 2 yaş 0 ay ile 7 yaş 11 ay arasındaki çocukların alıcı ve ifade edici sözel dil becerilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır (Hresko ve ark., 1999). Test sonuçları, dil bozukluğu olan çocukları erken dönemde tanımlama, dil gelişimlerinin güçlü ve zayıf yönlerini belirleme, gelişim süreci hakkında bilgi sağlama ve araştırma yapma amacıyla kullanılmaktadır.

TEDİL, A ve B olmak üzere paralel formlardan oluşur. Her bir form, Alıcı ve İfade Edici olmak üzere iki alt test içerir. Bu alt testler, dilin anlam bilgisi, biçim bilgisi ve söz dizimi alanlarını ölçen maddelerden oluşur. Her formda toplam 76 madde bulunur. A formunda, Alıcı Dil alt testinde 24 anlam bilgisi ve 13 söz dizimi/biçim bilgisi maddesi, İfade Edici Dil alt testinde ise 22 anlam bilgisi ve 17 söz dizimi/biçim bilgisi maddesi bulunmaktadır. B formunda, Alıcı Dil alt testinde 25 anlam bilgisi ve 12 söz dizimi/biçim bilgisi maddesi, İfade Edici Dil alt testinde ise 24 anlam bilgisi ve 15 söz dizimi/biçim bilgisi maddesi bulunmaktadır. Bu maddelerin bir kısmı resim gösterme veya betimleme, diğer bir kısmı ise sözel yönergeleri yerine getirme ve sorulara sözel olarak yanıt verme üzerinedir.

TEDİL’in beş amacı vardır:

1. Dil becerileri açısından yaşıtlarından önemli ölçüde geride kalan çocukları belirleme ve erken müdahalede bulunma
2. Bireysel olarak sözel olarak güçlü ve zayıf yanları belirleme
3. Dil terapisi programını ve sürecini belirleme,
4. Erken çocukluk döneminde dil becerilerini araştırma amacıyla bir ölçek olarak kullanma
5. Diğer değerlendirme tekniklerini destekleme

2005 yılında Türkçeye uyarlanmaya başlanan ve son şekli 2009 yılında verilen TEDİL, erken dönem sözel dil gelişimini ölçer ve dilin anlam bilgisi, biçim bilgisi ve söz dizimi alanlarını kapsar. Doğal ortamda ölçülebilen edim bilgisi ve mevcut birçok ölçme aracı bulunduğu için sesbilgisi bileşeni testin orijinal kapsamına dahil edilmemiştir. TEDİL, dil gelişim sorunu olan çocukları tanımlamak için faydalı bir araçtır. Sorunu tanımlamak, uygun bir müdahale programı oluşturmak ve gerekirse özel eğitim veya alternatif eğitim hakkında bilgi sağlamak önemlidir. TEDİL, çeviri ve uyarlama süreçlerini içerir, bu yüzden orijinal ve uyarlanmış testlerden elde edilen sonuçlar doğrudan karşılaştırılamaz.

Çeviri süreci, kaynak testin genel yapısını ve resimlerini korurken dil yapısını uyarlama yoluyla farklılaştırır. Maddeler benzer görünse de, dilin yapısından kaynaklanan dil bilgisel farklılıklar bulunmaktadır. Pilot çalışmaların ardından geçerlilik, güvenirlik ve standartlaştırma çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bu süreçte, AERA, APA, NCME (1999) tarafından belirlenen Eğitimde ve Psikolojide Ölçme Standartlarından faydalanılmıştır (Ramos ve ark., 2006). TEDİL’in güvenirlik çalışmalarında iç tutarlılık, istikrarlılık ve puanlayıcılar arası güvenirlik analizleri yapılmıştır. Geçerlik çalışmaları için içerik, ölçüt ve yapı geçerliliği analizleri yapılmıştır. TEDİL, yüksek derecede geçerli, güvenilir ve 1627 katılımcı ile normları belirlenmiş bir araçtır.